Pengorbanan ibu bapa yang membesarkan anak-anak dengan penuh kasih sayang serta berusaha memenuhi setiap keperluan hidup merupakan nikmat yang tiada galang gantinya.

Namun, apabila mereka semakin uzur, hidup dalam kesusahan dan tidak lagi mempunyai sumber pendapatan, urusan nafkah ibu bapa sering menimbulkan perselisihan dalam kalangan adik-beradik.

Bahkan, masih terdapat tanggapan bahawa kewajipan tersebut hanya perlu dipikul oleh anak lelaki, sedangkan anak perempuan dianggap terlepas daripada tanggungjawab berkenaan.

Oleh itu, hukum syarak berkaitan nafkah ibu bapa perlu difahami dengan tepat agar setiap anak dapat menunaikan kewajipan secara adil, berhemah dan mengikut kemampuan demi meraih keredaan Allah SWT.

Perintah Syarak Dan Dalil Kewajipan Menyara Ibu Bapa

nafkah ibu bapa

Islam menetapkan bahawa furu‘, iaitu anak-anak, wajib menyediakan nafkah ibu bapa sekiranya mereka berada dalam keadaan fakir dan tidak mempunyai sumber pendapatan yang mencukupi.

Allah SWT berfirman di dalam Surah Luqman:

وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا

Maksudnya: “Dan bergaullah dengan mereka di dunia dengan cara yang baik.” (Surah Luqman: 15)

Perintah berbuat baik ini dipertegaskan lagi menerusi sabda Rasulullah SAW sewaktu menjelaskan bahawa harta anak merupakan hasil usaha ibu bapa sendiri.

Daripada Aisyah RA, Rasulullah SAW bersabda:

أَنْتَ وَمَالُكَ لِوالِدِكَ إِنَّ أَوْلاَدَكُمْ مِنْ أَطْيَبِ كَسْبِكُمْ

Maksudnya: “Dirimu dan hartamu adalah milik kepunyaan bapamu. Anak-anakmu adalah sebaik-baik hasil usahamu.” (Riwayat Abu Daud & al-Tirmidzi)

Imam Ibn al-Munzir menegaskan bahawa seluruh ulama (ijma’ ulama) telah sepakat mengenai kewajipan menyediakan nafkah ibu bapa yang fakir dari harta anak-anak mereka.

Berikut merupakan tiga pandangan Fiqah penting yang merungkai pembahagian nafkah ibu bapa antara anak lelaki dan anak perempuan:

1. Tanggungjawab Bersama Menyediakan Nafkah Ibu Bapa Antara Anak Lelaki Dan Perempuan

Kitab al-Fiqh al-Manhaji menjelaskan bahawa kewajipan menyediakan nafkah ibu bapa dipikul oleh semua anak yang mempunyai taraf hubungan kekeluargaan yang sama.

  • Tanggungjawab anak lelaki dan perempuan: Kedua-duanya mempunyai hubungan kerabat yang sama dengan ibu bapa. Oleh itu, kewajipan menyediakan nafkah ibu bapa perlu ditanggung bersama mengikut kemampuan masing-masing.
  • Keutamaan kerabat terdekat: Jika taraf hubungan berbeza, seperti antara anak dan cucu, kewajipan tersebut didahulukan kepada anak kerana hubungan mereka lebih dekat dengan ibu bapa.

2. Pembahagian Kadar Nafkah Ibu Bapa Mengikut Nisbah Pewarisan Harta

Dalam menentukan nisbah pembayaran nafkah ibu bapa, sebahagian besar ulama menggunakan pendekatan yang bersandarkan kepada hukum mirath (pewarisan harta).

  • Nisbah Dua Nisbah Satu (2:1): Mengikut pandangan Mazhab Hanbali dan satu riwayat dalam Mazhab Syafie, anak lelaki menanggung dua pertiga daripada jumlah nafkah ibu bapa, manakala anak perempuan menanggung satu pertiga daripadanya.
  • Sandaran Ayat Al-Quran: Ini berasaskan firman Allah SWT di dalam Surah al-Baqarah (ayat 233): “Dan waris juga menanggung kewajipan yang tersebut.” Oleh itu, tanggungjawab menyara nafkah ibu bapa disusun mengikut hak perwarisan.

3. Penentuan Kadar Nafkah Ibu Bapa Berdasarkan Kemampuan Kewangan Anak

Ulama Mazhab Maliki di dalam Hasyiah al-Dusuqi mengemukakan pandangan yang sangat fleksibel dan maslahah mengenai agihan nafkah ibu bapa.

  • Agihan Mengikut Kemampuan Realiti: Pendapat yang paling rajih (kuat) menyatakan bahawa penyediaan nafkah ibu bapa hendaklah dibagikan berdasarkan kemampuan kewangan semasa setiap anak.
  • Saling Membantu Tanpa Membebankan: Anak yang mempunyai pendapatan lebih tinggi disunatkan menyumbang kadar nafkah ibu bapa yang lebih besar berbanding adik-beradik yang kurang berkemampuan, tanpa mengira jantina.

Oleh itu, menyediakan nafkah ibu bapa yang fakir merupakan kewajipan bersama semua anak, sama ada lelaki mahupun perempuan.

Setiap adik-beradik sewajarnya bermuafakat dan saling membantu menjaga kebajikan ibu bapa mengikut kemampuan masing-masing.

Laksanakanlah tanggungjawab ini dengan ikhlas sebagai tanda bakti serta jalan meraih keredaan Allah SWT dan ganjaran syurga.

Sumber: Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan

BACA JUGA: Nak Sedekah Untuk Arwah Ibu Bapa, Kena Sebut Nama Mereka Ke Atau Cukup Niat Dalam Hati? Ini Penjelasannya

BACA JUGA: Duit Tak Cukup, Dahulukan Nafkah Isteri Atau Ibu Bapa? Mufti Jelaskan Keutamaan Yang Wajib Dipatuhi

Ikuti kami, Waktu Solat Malaysia di semua platform untuk dapatkan lebih banyak info bermanfaat:

Facebook: https://www.facebook.com/waktusolatmsia

Instagram: https://www.instagram.com/waktusolatmy

X: https://x.com/WaktuSolatMsia

WhatsApp Channel: https://whatsapp.com/channel/0029Va9S1HR6xCSNywYivK28

Telegram: https://t.me/waktusolat_my

TikTok: https://www.tiktok.com/@waktusolatmy

Threads: https://www.threads.com/@waktusolatmy

YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCNBD0UlKUCbUHm-VmXWozEw

Muat turun aplikasi Waktu Solat Malaysia melalui App Store atau Play Store hari ini.

Waktu Solat Malaysia memperkenalkan Kotak Luahan, ruang selamat dan ‘anonymous’ untuk anda berkongsi pertanyaan, keresahan, pengetahuan atau pandangan berkaitan agama dan kehidupan.

Luahkan di: https://www.waktusolat.digital/kotak-luahan/

Kerana kadang-kadang, meluah itu membuat hati rasa lega!

Sekiranya anda ada maklum balas anda tentang portal, artikel dan topik di Waktu Solat Malaysia, hantar ke: https://forms.gle/cKnytmoA25T33hth9. 

Artikel Berkaitan