Keperluan melaksanakan solat jenazah serentak sering menimbulkan persoalan apabila kemalangan atau bencana meragut beberapa nyawa dalam satu kejadian.

Kehilangan ramai ahli keluarga pada waktu yang sama sememangnya merupakan ujian berat buat waris dan seluruh masyarakat.

Dalam suasana hiba serta kesuntukan masa, pengurusan jenazah perlu dilakukan dengan tenang dan mengikut tatacara syarak.

Antara persoalan yang kerap timbul adalah sama ada setiap jenazah perlu disolatkan secara berasingan atau boleh dihimpunkan dalam satu solat.

Syariat Islam memberikan kemudahan untuk melaksanakan solat jenazah serentak bagi beberapa jenazah.

Namun, kedudukan setiap jenazah hendaklah disusun dengan tertib berdasarkan panduan fiqah agar kewajipan fardu kifayah tersebut dapat disempurnakan dengan betul dan penuh penghormatan.

Hukum Melaksanakan Solat Jenazah Serentak Apabila Berlaku Kematian Ramai

Pada asasnya, jumhur ulama Mazhab Syafie berpandangan bahawa cara yang lebih afdal adalah dengan menunaikan solat jenazah secara berasingan bagi setiap si mati.

Namun, Islam memberikan kelonggaran untuk melaksanakan solat jenazah serentak apabila terdapat beberapa jenazah yang perlu disolatkan pada waktu yang sama. Keharusan ini dinyatakan dengan jelas oleh Ibn al-Naqib al-Misri:

وَيَجُوزُ أَنْ يُصَلِّيَ عَلَيْهِمْ دُفْعَةً وَاحِدَةً

Maksudnya: “Dan harus untuk menunaikan solat ke atas mereka secara serentak (sekaligus).”

Imam Syamsuddin Al-Ramli turut menjelaskan di dalam kitabnya bahawa harus menunaikan solat ke atas jenazah-jenazah secara serentak dengan keizinan penjaga (wali) mereka.

Hal ini kerana tujuan utama ibadah ini adalah untuk mendoakan keampunan bagi si mati, dan perhimpunan doa secara beramai-ramai adalah harus sama ada jenazah tersebut terdiri daripada lelaki, wanita, mahupun gabungan kedua-duanya.

Keadaan Yang Mewajibkan Pelaksanaan Solat Jenazah Serentak

Meskipun solat secara satu persatu adalah afdal, keutamaan tersebut boleh berubah mengikut keadaan dan keperluan mendesak.

Menurut kenyataan Imam Ibnu Hajar Al-Haitami, amalan solat jenazah serentak hendaklah didahulukan sekiranya terdapat kekhuatiran atau ancaman keadaan fizikal mayat akan rosak akibat penangguhan masa yang lama.

وَالأَفْضَلُ إِفْرَادُ كُلِّ جِنَازَةٍ بِصَلاَةٍ إِلاَّ مَعَ خَشْيَةِ نَحْوِ تَغَيُّرٍ بِالتَّأْخِيرِ

Maksudnya: “Yang paling utama (afdal) adalah menunaikan solat jenazah secara satu persatu melainkan jika takut berlaku apa-apa perubahan (kerosakan) kepada jenazah dengan sebab penangguhan.”

Bahkan, sebahagian ulama seperti Imam Al-Ramli menegaskan bahawa hukum melaksanakannya boleh berubah menjadi wajib sekiranya penangguhan solat satu demi satu mengundang kemudaratan seperti bau atau kerosakan fizikal jenazah.

Oleh itu, keputusaan solat jenazah serentak amat dituntut dalam situasi darurat atau kematian beramai-ramai.

Susunan Kedudukan Mayat Dalam Solat Jenazah Serentak Mengikut Sunnah

solat jenazah serentak

Apabila keputusan untuk melaksanakan solat jenazah serentak dibuat, susunan kedudukan jenazah-jenazah di hadapan imam perlu diatur mengikut keutamaan jantina dan umur yang telah ditetapkan oleh syarak.

Tertib susunan yang sahih adalah seperti berikut:

  • Jenazah Lelaki Dewasa: Diletakkan pada barisan paling hadapan yang berhampiran dengan posisi imam.
  • Jenazah Kanak-kanak (Lelaki/Perempuan): Diletakkan pada barisan pertengahan selepas jenazah lelaki dewasa.
  • Jenazah Wanita Dewasa: Diletakkan pada barisan paling belakang menghadap arah kiblat.

Dalil berkenaan aturan solat jenazah serentak ini disandarkan kepada amalan Nafi’ yang merawat riwayat Ibnu Umar RA ketika beliau menunaikan solat ke atas sembilan jenazah sekaligus:

أَنَّ ابْنَ عُمَرَ صَلَّى عَلَى تِسْعِ جَنَائِزَ جَمِيعًا فَجَعَلَ الرِّجَالَ يَلُونَ الإِمَامَ وَالنِّسَاءَ يَلِينَ الْقِبْلَةَ… فَوُضِعَ الْغُلاَمُ مِمَّا يَلِي الإِمَامَ

Maksudnya: “Sesungguhnya Ibnu Umar menunaikan solat ke atas sembilan jenazah secara serentak. Beliau meletakkan jenazah lelaki berhadapan dengan imam dan jenazah wanita berhadapan (menghadap) kiblat… Manakala jenazah kanak-kanak pula diletakkan selepas jenazah lelaki (berdekatan imam).” (Riwayat An-Nasa’i).

Peristiwa bersejarah tersebut turut dihadiri oleh para sahabat besar seperti Abu Hurairah, Abu Sa’id Al-Khudri, dan Abu Qatadah RA tanpa ada sebarang bantahan, sekali gus menjadi ijmak sukuti (kesepakatan) mengenai keharusan aturan kedudukan dalam solat jenazah serentak.

Syariat Islam Dalam Memudahkan Pengurusan Kematian Ramai

Secara keseluruhannya, keharusan melaksanakan solat jenazah serentak mengandungi hikmah yang amat besar untuk menjaga keharmonian serta memelihara kehormatan jenazah daripada rosak.

Syariat Islam yang syamil dan bertoleransi sentiasa menyediakan kemudahan dalam setiap situasi sukar yang dihadapi oleh umatnya.

Bagi waris dan masyarakat yang menguruskan kematian beramai-ramai, ikutilah panduan susunan ini dengan penuh tertib.

Dengan menyempurnakan solat jenazah serentak mengikut sunnah yang dianjurkan, kita bukan sahaja melunaskan fardhu kifayah, malah mengirimkan titipan doa beramai-ramai buat sekalian arwah agar ditempatkan di dalam kalangan orang yang beriman.

Sumber: Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan

BACA JUGA: Boleh Ke Solat Jenazah Tanpa Wuduk? Ramai Keliru Sebab Solatnya Ringkas & Kebanyakannya Membaca Doa Untuk Si Mati

BACA JUGA: Boleh Ke Suami Mandikan Jenazah Isteri Sendiri? Jika Tersentuh Kulit, Batal Ke Wuduk? Mufti Jelaskan Hukumnya

BACA JUGA: Boleh Ke Isteri Mandikan Jenazah Suami? Dr Zulkifli Jelaskan Hukum Sebenar Menurut Syariat Islam

BACA JUGA: Boleh Ke Anak Perempuan Lihat Aurat Jenazah Ibu Selepas Meninggal Dunia? UAI Jelaskan Hukumnya

Ikuti kami, Waktu Solat Malaysia di semua platform untuk dapatkan lebih banyak info bermanfaat:

Facebook: https://www.facebook.com/waktusolatmsia

Instagram: https://www.instagram.com/waktusolatmy

X: https://x.com/WaktuSolatMsia

WhatsApp Channel: https://whatsapp.com/channel/0029Va9S1HR6xCSNywYivK28

Telegram: https://t.me/waktusolat_my

TikTok: https://www.tiktok.com/@waktusolatmy

Threads: https://www.threads.com/@waktusolatmy

YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCNBD0UlKUCbUHm-VmXWozEw

Muat turun aplikasi Waktu Solat Malaysia melalui App Store atau Play Store hari ini.

Waktu Solat Malaysia memperkenalkan Kotak Luahan, ruang selamat dan ‘anonymous’ untuk anda berkongsi pertanyaan, keresahan, pengetahuan atau pandangan berkaitan agama dan kehidupan.

Luahkan di: https://www.waktusolat.digital/kotak-luahan/

Kerana kadang-kadang, meluah itu membuat hati rasa lega!

Sekiranya anda ada maklum balas anda tentang portal, artikel dan topik di Waktu Solat Malaysia, hantar ke: https://forms.gle/cKnytmoA25T33hth9.

Artikel Berkaitan