Alam barzakh merupakan perjalanan yang akan dilalui manusia selepas kematian, namun timbul persoalan yang mungkin bermain di fikiran ibu bapa: adakah kanak-kanak yang meninggal dunia sebelum baligh turut akan disoal sebagaimana orang dewasa?

Kita sering mendengar mengenai pertanyaan malaikat selepas seseorang meninggal dunia.

Bagi orang dewasa yang telah mukallaf, terdapat dalil yang menerangkan mengenai perkara tersebut.

Namun bagaimana pula dengan seorang kanak-kanak yang meninggal dunia sebelum sempat mencapai usia baligh dan belum mempunyai tanggungjawab syarak seperti orang dewasa?

Dalam persoalan ini, terdapat khilaf atau perbezaan pandangan dalam kalangan ulama.

Apa Yang Berlaku Di Alam Barzakh Selepas Kematian?

Alam barzakh ialah alam yang memisahkan kehidupan dunia dengan kehidupan akhirat selepas manusia meninggal dunia.

Allah SWT berfirman:

وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ

Maksudnya: “Dan di hadapan mereka ada alam barzakh hingga hari mereka dibangkitkan.”

(Surah al-Mu’minun: 100)

Antara perkara yang diterangkan melalui hadis berkaitan alam barzakh ialah pertanyaan yang dihadapi seseorang selepas kematian.

Daripada al-Bara’ bin ‘Azib RA, Rasulullah SAW bersabda:

إِذَا أُقْعِدَ الْمُؤْمِنُ فِي قَبْرِهِ أُتِيَ ثُمَّ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ

Maksudnya: “Apabila seorang Mukmin didudukkan di dalam kuburnya, dia akan didatangi, kemudian dia bersaksi bahawa tiada Tuhan melainkan Allah dan bahawa Muhammad ialah utusan Allah.”

(Riwayat al-Bukhari)

Hadis-hadis mengenai alam barzakh menunjukkan adanya pertanyaan selepas kematian.

Namun ulama membincangkan secara khusus sama ada perkara tersebut turut berlaku kepada kanak-kanak yang belum mukallaf.

Kanak-Kanak Belum Mukallaf Ketika Memasuki Alam Barzakh

Perbezaan utama antara kanak-kanak dengan orang dewasa ialah tanggungjawab syarak.

Kanak-kanak yang belum baligh belum dianggap mukallaf sebagaimana orang dewasa.

Rasulullah SAW bersabda:

رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ: عَنِ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ، وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّى يَحْتَلِمَ، وَعَنِ الْمَجْنُونِ حَتَّى يَعْقِلَ

Maksudnya: “Diangkat pena daripada tiga golongan: orang yang tidur sehingga dia bangun, kanak-kanak sehingga dia baligh dan orang yang tidak waras sehingga dia kembali berakal.”

(Riwayat Abu Dawud)

Ini bermaksud kanak-kanak belum dibebankan dengan dosa dan tanggungjawab hukum seperti orang yang telah baligh.

Atas asas inilah ulama membincangkan kedudukan mereka apabila berada di alam barzakh.

Adakah Kanak-Kanak Disoal Di Alam Barzakh?

Sebahagian ulama berpandangan bahawa kanak-kanak yang belum mukallaf tidak akan melalui pertanyaan seperti orang dewasa.

Syeikh al-Khalili al-Syafi‘i menyebut dalam Fatawa al-Khalili dengan menukilkan pandangan al-Hafiz Ibn Hajar:

وَأَمَّا الصَّغِيرُ الَّذِي لَمْ يُكَلَّفْ، فَقَالَ الْحَافِظُ ابْنُ حَجَرٍ: إِنَّهُ لَا يُسْأَلُ وَالسُّؤَالُ خَاصٌّ بِالْمُكَلَّفِ، وَهُوَ ظَاهِرُ كَلَامِ الرَّوْضَةِ

Maksudnya: “Adapun kanak-kanak yang belum mukallaf, al-Hafiz Ibn Hajar berkata bahawa dia tidak akan disoal. Pertanyaan itu khusus bagi orang yang mukallaf, dan inilah yang zahir daripada perkataan dalam kitab al-Raudhah.”

Berdasarkan pandangan ini, pertanyaan di alam barzakh adalah khusus kepada mereka yang telah mukallaf.

Kanak-kanak yang meninggal dunia sebelum baligh pula belum mempunyai tanggungjawab syarak seperti orang dewasa.

Terdapat Khilaf Mengenai Kanak-Kanak Di Alam Barzakh

Walau bagaimanapun, perlu difahami bahawa isu ini mempunyai khilaf dalam kalangan ulama.

Sebahagian ulama berpendapat kanak-kanak turut ditanya, manakala sebahagian yang lain berpendapat mereka tidak ditanya kerana belum mukallaf.

Oleh itu, tidak tepat untuk mengatakan secara mutlak bahawa semua kanak-kanak pasti tidak melalui sebarang pertanyaan di alam barzakh tanpa menyebut adanya perbezaan pandangan ulama.

Perkara berkaitan kehidupan selepas kematian termasuk dalam perkara ghaib.

Pengetahuan manusia mengenainya bergantung kepada apa yang diterangkan melalui al-Quran, hadis serta huraian para ulama berdasarkan dalil.

Apa yang jelas, kanak-kanak yang belum baligh tidak memikul tanggungjawab dosa sebagaimana orang dewasa yang telah mukallaf.

Kesimpulannya, mengenai persoalan sama ada kanak-kanak yang meninggal dunia akan disoal di alam barzakh, terdapat perbezaan pendapat ulama.

Antara pandangan ulama Syafi‘iyyah menyatakan kanak-kanak yang belum mukallaf tidak ditanya sebagaimana orang dewasa, kerana pertanyaan tersebut dikhususkan kepada golongan mukallaf.

Justeru, apabila membicarakan keadaan seseorang di alam barzakh, kita perlu berhati-hati daripada menetapkan sesuatu yang tidak mempunyai dalil yang jelas dan menyerahkan hakikat perkara ghaib kepada pengetahuan Allah SWT.

Sumber: Ustaz Azhar Idrus

BACA JUGA: Allah Izin Orang Mati Dengar Dalam Keadaan Tertentu, Fahami Penjelasan Alam Barzakh Menurut Al-Quran & Hadis

BACA JUGA: Apa Berlaku Selepas Jenazah Dikebumikan? Ini 4 Perkara Yang Dilalui Manusia Di Alam Barzakh

Ikuti kami, Waktu Solat Malaysia di semua platform untuk dapatkan lebih banyak info bermanfaat:

Facebook: https://www.facebook.com/waktusolatmsia

Instagram: https://www.instagram.com/waktusolatmy

X: https://x.com/WaktuSolatMsia

WhatsApp Channel: https://whatsapp.com/channel/0029Va9S1HR6xCSNywYivK28

Telegram: https://t.me/waktusolat_my

TikTok: https://www.tiktok.com/@waktusolatmy

Threads: https://www.threads.com/@waktusolatmy

YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCNBD0UlKUCbUHm-VmXWozEw

Muat turun aplikasi Waktu Solat Malaysia melalui App Store atau Play Store hari ini.

Waktu Solat Malaysia memperkenalkan Kotak Luahan, ruang selamat dan ‘anonymous’ untuk anda berkongsi pertanyaan, keresahan, pengetahuan atau pandangan berkaitan agama dan kehidupan.

Luahkan di: https://www.waktusolat.digital/kotak-luahan/

Kerana kadang-kadang, meluah itu membuat hati rasa lega!

Sekiranya anda ada maklum balas anda tentang portal, artikel dan topik di Waktu Solat Malaysia, hantar ke: https://forms.gle/cKnytmoA25T33hth9. 

Artikel Berkaitan