Kanak-Kanak Belum Baligh Solat Jumaat, Adakah Sah & Dikira Dalam 40 Jemaah? Ini Hukumnya

Solat Jumaat menjadi antara ibadah yang sering diperkenalkan oleh ibu bapa kepada anak lelaki sejak kecil, walaupun mereka sebenarnya belum mencapai usia baligh.

Setiap hari Jumaat, tidak kurang ibu bapa yang membawa anak ke masjid untuk membiasakan mereka mendengar khutbah, mengikuti imam dan belajar menunaikan ibadah secara berjemaah.

Namun, pernahkah terlintas persoalan sama ada kanak-kanak yang belum baligh dianggap sebagai ahli Jumaat?

Jika mereka menunaikan solat Jumaat bersama orang dewasa, adakah solat tersebut sah?

Bolehkah mereka dikira dalam bilangan minimum 40 jemaah yang disyaratkan menurut mazhab Syafie?

Malah, bagaimana pula hukumnya jika kanak-kanak melakukan urusan jual beli selepas azan kedua Jumaat?

Persoalan ini perlu difahami kerana terdapat perbezaan antara individu yang diwajibkan menunaikan sesuatu ibadah dengan individu yang sah melakukannya.

Kanak-Kanak Belum Baligh Tidak Wajib Solat Jumaat

Dalam Islam, solat Jumaat diwajibkan kepada lelaki Muslim yang memenuhi syarat tertentu, termasuk telah mencapai usia baligh.

Kanak-kanak yang belum baligh tidak termasuk dalam golongan mukalaf, iaitu individu yang telah dipertanggungjawabkan dengan kewajipan syarak.

Rasulullah SAW bersabda:

رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ: عَنِ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ، وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّى يَحْتَلِمَ، وَعَنِ الْمَجْنُونِ حَتَّى يَعْقِلَ

Maksudnya: “Diangkat pena daripada tiga golongan, iaitu orang yang tidur sehingga dia bangun, kanak-kanak sehingga dia baligh dan orang yang hilang akal sehingga dia kembali berakal.”

(Riwayat Abu Dawud)

Hadis ini menjelaskan bahawa kanak-kanak belum dipertanggungjawabkan dengan kewajipan agama sebagaimana orang dewasa yang telah baligh.

Oleh itu, mereka tidak berdosa kerana tidak menunaikan solat Jumaat sebelum mencapai usia baligh.

Bagaimanapun, keadaan tersebut bukan bermaksud ibu bapa perlu menunggu sehingga anak baligh untuk mengajarnya bersolat.

Sebaliknya, kanak-kanak wajar dididik dengan ibadah sejak kecil supaya mereka lebih bersedia melaksanakan kewajipan apabila dewasa.

Kalau Kanak-Kanak Solat Jumaat, Adakah Solatnya Sah?

Walaupun solat Jumaat belum diwajibkan kepada kanak-kanak yang belum baligh, solat mereka tetap sah sekiranya telah mencapai usia mumaiyiz dan memenuhi syarat sah solat.

Mumaiyiz merujuk kepada kanak-kanak yang sudah mampu membezakan perkara baik dan buruk serta memahami asas ibadah yang dilakukan.

Contohnya, seorang kanak-kanak lelaki berusia 10 tahun yang sudah memahami cara bersolat, mempunyai wuduk dan mengikuti imam dengan betul boleh menunaikan solat Jumaat bersama jemaah.

Solat tersebut sah walaupun dia belum mencapai usia baligh.

Dalam keadaan ini, dia juga tidak perlu mengulangi solat Zuhur selepas menunaikan solat Jumaat yang sah.

Perkara ini menunjukkan bahawa tidak wajib dan tidak sah merupakan dua hukum yang berbeza.

Kanak-kanak belum diwajibkan menunaikan solat Jumaat, tetapi mereka tetap boleh melakukannya dengan sah apabila memenuhi syarat.

Adakah Kanak-Kanak Dikira Dalam 40 Ahli Jumaat?

Satu lagi persoalan penting berkaitan solat Jumaat ialah bilangan minimum jemaah yang diperlukan untuk mendirikannya.

Menurut pandangan muktamad mazhab Syafie, solat Jumaat disyaratkan mempunyai sekurang-kurangnya 40 orang lelaki yang memenuhi syarat sebagai ahli Jumaat.

Antara syarat tersebut ialah beragama Islam, lelaki, baligh, berakal dan bermastautin di kawasan berkenaan.

Jabatan Mufti Negeri Selangor menjelaskan bahawa bilangan 40 orang itu mestilah terdiri daripada mereka yang memenuhi syarat sebagai ahli Jumaat.

Oleh sebab kanak-kanak belum baligh, mereka tidak dikira dalam bilangan minimum 40 orang tersebut.

Sebagai contoh, sebuah surau mempunyai 35 lelaki dewasa yang memenuhi syarat ahli Jumaat dan 10 kanak-kanak belum baligh.

Walaupun jumlah keseluruhan jemaah ialah 45 orang, bilangan ahli Jumaat yang memenuhi syarat masih hanya 35 orang.

Maka, menurut ketetapan mazhab Syafie tersebut, kehadiran kanak-kanak tidak mencukupkan bilangan minimum 40 ahli Jumaat.

Namun, ini tidak bermaksud kanak-kanak dilarang menyertai solat Jumaat.

Mereka tetap boleh bersolat bersama jemaah apabila solat Jumaat itu didirikan dengan memenuhi syarat sahnya.

Perlu diketahui juga bahawa terdapat perbezaan pandangan antara mazhab mengenai bilangan minimum jemaah.

Pelaksanaan solat Jumaat hendaklah mengikut ketetapan pihak berkuasa agama negeri.

Kanak-Kanak Jual Beli Selepas Azan Jumaat, Adakah Haram?

Allah SWT berfirman:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِن يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَىٰ ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ۚ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

Maksudnya: “Wahai orang-orang yang beriman! Apabila diserukan azan untuk mengerjakan solat pada hari Jumaat, maka segeralah kamu pergi untuk mengingati Allah dan tinggalkanlah berjual beli. Yang demikian adalah lebih baik bagi kamu, jika kamu mengetahui.”

(Surah al-Jumu’ah, ayat 9)

Menurut Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan, larangan jual beli selepas azan kedua solat Jumaat dikenakan kepada mereka yang diwajibkan menunaikan ibadah tersebut.

Golongan yang tidak diwajibkan solat Jumaat, termasuk kanak-kanak belum baligh, tidak tertakluk kepada larangan itu dengan cara yang sama.

Bagaimanapun, terdapat perincian penting.

Sekiranya urusan jual beli melibatkan lelaki dewasa yang wajib menunaikan solat Jumaat, transaksi tersebut tetap boleh termasuk dalam larangan syarak kerana melalaikan pihak yang diwajibkan hadir ke masjid.

Selain itu, hukum jual beli kanak-kanak juga mempunyai syarat tersendiri berkaitan kelayakan berakad dan keizinan penjaga.

Oleh itu, tidak semua transaksi kanak-kanak boleh dianggap sah secara automatik.

Belum Baligh Bukan Bermaksud Tidak Perlu Belajar Solat

Kesimpulannya, kanak-kanak yang belum baligh tidak termasuk dalam golongan yang diwajibkan menunaikan solat Jumaat dan tidak dikira sebagai sebahagian daripada 40 ahli Jumaat menurut pandangan muktamad mazhab Syafie.

Namun, solat Jumaat mereka tetap sah sekiranya sudah mumaiyiz dan memenuhi syarat sah solat.

Begitu juga larangan jual beli selepas azan kedua Jumaat yang pada asasnya berkaitan dengan mereka yang wajib menunaikan solat tersebut.

Walaupun kanak-kanak belum dipertanggungjawabkan dengan kewajipan agama seperti orang dewasa, mereka tetap perlu diberi didikan yang baik.

Membawa anak ke masjid, mengajar adab mendengar khutbah dan membiasakan mereka dengan solat Jumaat merupakan antara usaha ibu bapa untuk membina kecintaan terhadap ibadah sejak kecil.

Sumber: Ustaz Azhar Idrus, Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan, Jabatan Mufti Negeri Selangor

Ikuti kami, Waktu Solat Malaysia di semua platform untuk dapatkan lebih banyak info bermanfaat:

Facebook: https://www.facebook.com/waktusolatmsia

Instagram: https://www.instagram.com/waktusolatmy

X: https://x.com/WaktuSolatMsia

WhatsApp Channel: https://whatsapp.com/channel/0029Va9S1HR6xCSNywYivK28

Telegram: https://t.me/waktusolat_my

TikTok: https://www.tiktok.com/@waktusolatmy

Threads: https://www.threads.com/@waktusolatmy

YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCNBD0UlKUCbUHm-VmXWozEw

Muat turun aplikasi Waktu Solat Malaysia melalui App Store atau Play Store hari ini.

Waktu Solat Malaysia memperkenalkan Kotak Luahan, ruang selamat dan ‘anonymous’ untuk anda berkongsi pertanyaan, keresahan, pengetahuan atau pandangan berkaitan agama dan kehidupan.

Luahkan di: https://www.waktusolat.digital/kotak-luahan/

Kerana kadang-kadang, meluah itu membuat hati rasa lega!

Sekiranya anda ada maklum balas anda tentang portal, artikel dan topik di Waktu Solat Malaysia, hantar ke: https://forms.gle/cKnytmoA25T33hth9.