Kenduri Tahlil 100 Hari: Sunnah Atau Sekadar Adat Pemberat?

Adat Tahlil dan Kenduri Kematian: Adakah Ianya Bid’ah atau Sedekah yang Diterima?

Suasana duka menyelubungi sebuah keluarga. Jenazah telah selamat dikebumikan. Namun, belum pun sempat tangisan reda, ahli keluarga sudah disibukkan dengan persiapan kenduri arwah. Majlis tahlil diatur pada hari pertama, hari ketujuh, hari ke-40, bahkan sampai ke hari ke-100. Ini adalah satu pemandangan yang amat lazim dalam masyarakat kita. Tetapi, pernahkah kita berhenti seketika untuk merenung, adakah amalan ini benar-benar disyariatkan dalam Islam, atau hanya sekadar adat warisan yang disalah anggap sebagai ibadah?

Ramai yang berpegang kepada pendapat bahawa kenduri dan majlis tahlil secara berkumpul pada hari-hari tertentu adalah amalan yang baik kerana ia mengumpulkan orang ramai untuk mendoakan si mati. Namun, pandangan ini perlu diteliti dengan sumber syariat yang sahih. Sebagaimana yang ditekankan oleh para ulama muktabar, sandaran utama kita mestilah sentiasa merujuk kepada Al-Quran dan As-Sunnah, bukan semata-mata adat atau kebiasaan.

Dalam Islam, amalan yang sampai kepada si mati secara jelas disebutkan oleh Rasulullah ﷺ adalah sedekah jariah, ilmu yang bermanfaat, dan doa anak yang soleh. Dalil yang sahih tidak pernah menyebut tentang anjuran untuk mengadakan kenduri atau majlis tahlil secara berkumpul pada hari-hari tertentu (3, 7, 40, 100 hari) selepas kematian. Sebaliknya, Imam As-Syafie sendiri menyatakan dalam kitabnya, Al-Umm, bahawa menyediakan makanan untuk orang ramai berkumpul di rumah si mati adalah perbuatan yang tidak disukai (makruh) kerana ia menyerupai perbuatan Jahiliyah. Beliau berkata, “Aku tidak menyukai perkumpulan (di rumah ahli mayat), walaupun tanpa tangisan, kerana itu akan mengukuhkan kesedihan dan menambah beban kepada ahli keluarga yang sedang ditimpa musibah.”

Lebih mendalam lagi, Hadis daripada Jarir bin Abdullah RA jelas menunjukkan bahawa para sahabat menganggap perbuatan berkumpul di rumah ahli si mati dan membuat makanan selepas pengebumian adalah sebahagian daripada Niyahah (meratap). Walaupun niatnya baik untuk bersedekah, perbuatan yang tidak berlandaskan sunnah boleh tergelincir kepada bid’ah yang tidak diiktiraf dalam agama. Sedekah atau bacaan Al-Quran boleh dilakukan pada bila-bila masa dan pahalanya boleh dihadiahkan kepada si mati tanpa perlu menetapkan hari-hari tertentu atau mengundang orang ramai untuk jamuan.

Justeru, amalan yang lebih sesuai dan menepati syarak adalah keluarga si mati tidak perlu dibebani dengan urusan menyediakan makanan untuk tetamu. Sebaliknya, jiran tetangga dan masyarakat sekeliling yang sewajarnya memasak dan menghantar makanan kepada keluarga yang sedang berduka. Inilah yang disunnahkan oleh Nabi ﷺ, seperti yang diriwayatkan oleh sahabat Ja’far bin Abi Talib RA. Marilah kita kembali kepada ajaran yang murni, meringankan beban sesama Muslim, dan memfokuskan doa serta sedekah yang benar-benar sampai kepada si mati, tanpa terikat kepada adat yang tidak bersandar pada dalil yang kuat. Sesungguhnya, Islam itu mudah dan membawa rahmat.

Sumber: Google