Mendirikan solat Subuh dengan tenang dan khusyuk merupakan nikmat yang menguatkan hubungan seorang hamba dengan Allah SWT.

Ketika membaca doa qunut pada rakaat kedua, umat Islam disunatkan menadah tangan sambil memohon petunjuk, keafiatan dan perlindungan daripada-Nya.

Namun, timbul persoalan dalam kalangan jemaah mengenai amalan sapu muka selepas qunut.

Adakah perbuatan tersebut disunatkan atau tidak dituntut dalam solat?

Penjelasan fuqaha Mazhab Syafie penting untuk difahami agar ibadah dapat dilaksanakan dengan yakin serta menepati panduan syarak.

Sunnah Mengangkat Tangan Sebelum Sapu Muka Selepas Qunut

Sebelum membincangkan tindakan sapu muka selepas qunut, adalah penting untuk memahami perbuatan menadah tangan sewaktu membaca doa tersebut.

Menurut pandangan sahih dalam Mazhab Syafie yang disokong oleh para ulama seperti Imam al-Ghazali, al-Qadhi Abu al-Tayyib, dan Imam al-Baihaqi, perbuatan mengangkat tangan ketika berdoa di dalam solat adalah sunat.

Hal ini disokong oleh hadis mutawatir mengenai adab berdoa yang diajar oleh Nabi SAW.

Rasulullah SAW bersabda mengenai adab tadah tangan sewaktu memohon doa:

إِنَّ رَبَّكُمْ تَبَارَكَ وَتَعَالَى حَيِيٌّ كَرِيمٌ يَسْتَحْيِي مِنْ عَبْدِهِ إِذَا رَفَعَ يَدَيْهِ إِلَيْهِ أَنْ يَرُدَّهُمَا صِفْرًا

Maksudnya: “Sesungguhnya Tuhan kamu Yang Maha Berkat lagi Maha Tinggi itu Maha Pemalu lagi Maha Pemurah. Dia malu kepada hamba-Nya apabila hamba-Nya mengangkat kedua-dua tangannya kepada-Nya untuk mengembalikan kedua-duanya dalam keadaan kosong.” (Riwayat Abu Daud & at-Tirmizi)

Berdasarkan anjuran menadah tangan ketika berdoa inilah, timbul perbahasan dalam kalangan ulama fikah mengenai hukum sapu muka selepas qunut dengan kedua-dua tapak tangan.

Dua Pandangan Utama Mazhab Syafie Tentang Sapu Muka Selepas Qunut

sapu muka selepas qunut

Imam al-Nawawi dalam kitab al-Majmu‘ Syarh al-Muhazzab menjelaskan bahawa terdapat dua pandangan utama dalam kalangan ulama Syafi‘iyyah mengenai amalan sapu muka selepas qunut:

  1. Pendapat Masyhur (Anjuran Sunat): Disunatkan untuk sapu muka selepas qunut selepas selesai berdoa sebagai melengkapkan adab berdoa. Pendapat ini diputuskan oleh tokoh fuqaha seperti Imam al-Ghazali, Al-Qadhi Abu al-Tayyib, Sheikh Abu Muhammad al-Juwaini, dan pengarang al-Bayan.
  2. Pendapat Pentahqiq (Tidak Disyariatkan): Sebahagian ulama pentahqiq seperti Imam al-Baihaqi dan al-Rafi’i berpandangan bahawa perbuatan sapu muka selepas qunut tidak dianjurkan di dalam solat kerana tiada riwayat khusus daripada salafussoleh, walaupun ia disunatkan bagi doa di luar solat.

Percanggahan ini menunjukkan kelapangan dalam hukum sapu muka selepas qunut mengikut neraca fiqah.

Pandangan Mazhab Hanbali Dan Fatwa Tempatan Berkenaan Sapu Muka Selepas Qunut

Meneliti perspektif mazhab lain, perbuatan sapu muka selepas qunut mendapat sokongan kuat dalam Mazhab Hanbali.

Imam al-Mardawi di dalam kitab al-Insaf menjelaskan bahawa terdapat riwayat tegas daripada Imam Ahmad bin Hanbal yang mengamalkan perbuatan menyapu muka dengan tangan sejurus tamat membaca doa qunut.

Selain itu, fatwa rasmi daripada Dar al-Ifta’ al-Misriyyah (Badan Fatwa Mesir) turut menyokong keharusan amalan sapu muka selepas qunut sebagai sebahagian daripada sempurnanya adab-adab berdoa kepada Allah SWT.

Pandangan-pandangan ini menguatkan ikhtiar mereka yang memilih untuk kekal mengamalkan sapu muka selepas qunut ketika mendirikan solat Subuh.

Adab Berdoa Dan Tatacara Mengamalkan Sapu Muka Selepas Qunut

Bagi memastikan pergerakan solat tidak terjejas sewaktu melakukan sapu muka selepas qunut, terdapat beberapa panduan adab yang perlu dipelihara:

  1. Sederhana Dalam Pergerakan: Sapuan dilakukan secara perlahan dan tidak melibatkan pergerakan anggota besar secara berturut-turut yang boleh membatalkan solat.
  2. Saling Menghormati: Kerana amalan sapu muka selepas qunut merupakan perkara khilafiyyah (perselisihan pandangan), tidak perlu timbul rasa skeptikal atau menyalahkan jemaah lain yang tidak melakukannya.
  3. Terus Ke Pergerakan Ruku’ Atau Sujud: Selepas selesai qunut dan mengusap wajah (jika memilih untuk menyapu), teruskan pergerakan solat mengikut aturan rukun seterusnya dengan tenang.

Perbezaan pandangan mengenai amalan sapu muka selepas qunut merupakan perkara khilaf yang perlu dihormati tanpa menimbulkan perselisihan dalam kalangan jemaah.

Kesimpulannya, sebahagian ulama Mazhab Syafie berpandangan bahawa sapu muka selepas qunut adalah sunat, dan pandangan ini turut menjadi pendapat muktamad dalam Mazhab Hanbali. Namun, terdapat juga ulama Syafi‘iyyah yang berpandangan sebaliknya.

Jika seseorang tidak menyapu muka selepas qunut, solatnya tetap sah dan tidak terjejas.

Sumber: Dr. Zulkifli Al-Bakri, Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan

BACA JUGA: Imam Tak Baca Doa Qunut & Terus Sujud Ketika Solat Subuh, Makmum Kena Ikut Atau Boleh Baca Qunut Sendiri?

BACA JUGA: Kenapa Imam Baca Doa Qunut Kejap Kuat Kejap Perlahan? Ini Rahsia & Perbezaan Bacaan Makmum Perlu Tahu

Ikuti kami, Waktu Solat Malaysia di semua platform untuk dapatkan lebih banyak info bermanfaat:

Facebook: https://www.facebook.com/waktusolatmsia

Instagram: https://www.instagram.com/waktusolatmy

X: https://x.com/WaktuSolatMsia

WhatsApp Channel: https://whatsapp.com/channel/0029Va9S1HR6xCSNywYivK28

Telegram: https://t.me/waktusolat_my

TikTok: https://www.tiktok.com/@waktusolatmy

Threads: https://www.threads.com/@waktusolatmy

YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCNBD0UlKUCbUHm-VmXWozEw

Muat turun aplikasi Waktu Solat Malaysia melalui App Store atau Play Store hari ini.

Waktu Solat Malaysia memperkenalkan Kotak Luahan, ruang selamat dan ‘anonymous’ untuk anda berkongsi pertanyaan, keresahan, pengetahuan atau pandangan berkaitan agama dan kehidupan.

Luahkan di: https://www.waktusolat.digital/kotak-luahan/

Kerana kadang-kadang, meluah itu membuat hati rasa lega!

Sekiranya anda ada maklum balas anda tentang portal, artikel dan topik di Waktu Solat Malaysia, hantar ke: https://forms.gle/cKnytmoA25T33hth9. 

Artikel Berkaitan