Hukum baca surah selepas al-Fatihah pada rakaat ketiga dan keempat sering menjadi persoalan dalam solat Zuhur, Asar, Maghrib dan Isyak.

Ada jemaah yang meneruskan bacaan surah pada rakaat tersebut, sama ada dengan sengaja atau kerana terlupa.

Adakah perbuatan ini disunatkan, makruh atau sekadar dibolehkan menurut Mazhab Syafie?

Berikut merupakan penjelasan berdasarkan hadis Rasulullah SAW dan huraian Imam al-Nawawi bagi membantu jemaah memahami hukum baca surah selepas al-Fatihah pada rakaat ketiga dan keempat.

Pendapat Muktamad Mazhab Syafie Berkenaan Amalan Baca Surah Selepas Al-Fatihah

Mengulas kemusykilan berkenaan amalan baca surah selepas al-Fatihah pada rakaat ketiga dan keempat solat, perkara yang wajib difahami oleh setiap jemaah ialah pegangan muktamad dalam Mazhab Syafie.

Mengikut Qaul Qadim (pandangan lama) yang menjadi keputusan muktamad (mu’tamad) di dalam Mazhab Syafie, perbuatan baca surah selepas al-Fatihah pada dua rakaat terakhir adalah tidak disunatkan.

Pandangan ini bersandarkan kepada disiplin bahawa rakaat ketiga dan keempat direka khas oleh syarak secara lebih ringkas dengan memadai membaca Surah Al-Fatihah sahaja.

Dalil Sahih Riwayat Abu Qatadah RA Dan Abu Sa’id Al-Khudri RA

Adakah wujud sebarang sandaran riwayat hadis sahih yang mendasari perbahasan hukum baca surah selepas al-Fatihah pada rakaat ketiga ini?

Para ulama merujuk kepada dua riwayat utama yang menjelaskan amalan solat Rasulullah SAW:

1. Hadis Abu Qatadah RA (Sahih Bukhari & Muslim):

Mengukuhkan pandangan tidak disunatkan baca surah selepas al-Fatihah pada rakaat akhir:

أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ الْأُولَيَيْنِ مِنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَسُورَةٍ وَيُسْمِعُنَا الْآيَةَ أَحْيَانًا وَيَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ الْأُخْرَيَيْنِ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ

Maksudnya: “Bahawa sesungguhnya Nabi SAW sentiasa membaca pada dua rakaat yang awal bagi solat Zuhur dan Asar dengan Surah al-Fatihah dan surah (tambahan), dan terkadang Baginda menguatkan sedikit suaranya… Beliau juga membaca pada dua rakaat akhir Surah al-Fatihah sahaja.” (Hadis Riwayat Al-Bukhari dan Muslim)

2. Hadis Abu Sa’id Al-Khudri RA (Riwayat Ahmad):

Menyebut bahawa Rasulullah SAW pernah membaca kadar 15 ayat pada dua rakaat terakhir solat Zuhur.

Hadis ini menjadi sandaran Qaul Jadid di dalam kitab Al-Umm yang mengharuskan atau disunatkan baca surah selepas al-Fatihah.

Syarahan Imam Al-Nawawi Mengenai Baca Surah Selepas Al-Fatihah

Bagaimanakah pula Imam al-Nawawi Rahimahullah merumuskan kepelbagaian pandangan ulama Syafi’iyyah di dalam kitab Al-Majmu’ Syarh al-Muhazzab?

Imam al-Nawawi menjelaskan bahawa perbahasan baca surah selepas al-Fatihah pada rakaat ketiga terbahagi kepada dua jalan (masyhur):

  1. Golongan Pertama (Ulama Iraq): Menilai pendapat yang membolehkan dan menyunatkan baca surah selepas al-Fatihah sebagai pandangan yang lebih sahih berdasarkan nas di dalam Al-Umm.
  2. Golongan Kedua (Tarjih Muktamad): Menilai bahawa tidak disunatkan baca surah selepas al-Fatihah adalah lebih sahih dan ramai yang berfatwa dengannya, menjadikan ini antara isu Qaul Qadim yang merajihkan Qaul Jadid.

Oleh itu, kedua-dua pandangan ini mempunyai asas ijhad keilmuan yang kuat.

Panduan Praktikal Bagi Imam Dan Makmum Dalam Amalan Baca Surah Selepas Al-Fatihah

Apakah tindakan terbaik yang patut diambil oleh seorang jemaah sama ada ketika menunaikan solat bersendirian, menjadi imam, mahupun makmum?

Ulama memberikan garis panduan beramal dengan isu baca surah selepas al-Fatihah ini seperti berikut:

  1. Solat Bersendirian / Munfarid: Tidak menjadi masalah dan diharuskan untuk baca surah selepas al-Fatihah pada rakaat ketiga jika mahu beramal dengan pandangan kedua.
  2. Peranan Imam: Sekiranya menjadi imam, adalah lebih afdal dan dituntut untuk tidak baca surah selepas al-Fatihah pada rakaat ketiga demi meringankan solat serta meraikan keperluan makmum di belakang.
  3. Kedudukan Makmum: Makmum dilarang baca surah selepas al-Fatihah sehingga menyebabkan terlewat daripada mengikut pergerakan rukuk imam.

Pematuhan adab ini menjamin keharmonian pelaksanaan solat berjemaah.

Kesimpulan Hukum Dan Nasihat Memelihara Kesempurnaan Solat

Kesimpulannya, amalan baca surah selepas al-Fatihah pada rakaat ketiga dan keempat adalah tidak disunatkan mengikut pendapat muktamad Mazhab Syafie, namun ia tidak membatalkan solat sekiranya dibaca.

Semoga pencerahan hukum berhubung isu baca surah selepas al-Fatihah ini memberi kefahaman yang jernih buat seluruh masyarakat Islam di Malaysia agar sentiasa menunaikan solat dengan berpandukan ilmu dan ketaqwaan kepada Allah SWT.

Sumber: Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan, Ustaz Kembar

BACA JUGA: Selalu Baca Doa Iftitah Yang Sama? UAI Kongsi 5 Pilihan Bacaan Serta Maknanya Untuk Dihayati Dalam Solat

BACA JUGA: Bacaan Al-Fatihah Hanya Dalam Hati Tanpa Keluarkan Suara Ketika Solat, Adakah Solat Masih Sah? Ini Penjelasan Hukumnya

Ikuti kami, Waktu Solat Malaysia di semua platform untuk dapatkan lebih banyak info bermanfaat:

Facebook: https://www.facebook.com/waktusolatmsia

Instagram: https://www.instagram.com/waktusolatmy

X: https://x.com/WaktuSolatMsia

WhatsApp Channel: https://whatsapp.com/channel/0029Va9S1HR6xCSNywYivK28

Telegram: https://t.me/waktusolat_my

TikTok: https://www.tiktok.com/@waktusolatmy

Threads: https://www.threads.com/@waktusolatmy

YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCNBD0UlKUCbUHm-VmXWozEw

Muat turun aplikasi Waktu Solat Malaysia melalui App Store atau Play Store hari ini.

Waktu Solat Malaysia memperkenalkan Kotak Luahan, ruang selamat dan ‘anonymous’ untuk anda berkongsi pertanyaan, keresahan, pengetahuan atau pandangan berkaitan agama dan kehidupan.

Luahkan di: https://www.waktusolat.digital/kotak-luahan/

Kerana kadang-kadang, meluah itu membuat hati rasa lega!

Sekiranya anda ada maklum balas anda tentang portal, artikel dan topik di Waktu Solat Malaysia, hantar ke: https://forms.gle/cKnytmoA25T33hth9.

Artikel Berkaitan