Kuala Lumpur: Isu caj solat jenazah kembali memancing reaksi masyarakat selepas laporan tular bahawa sebuah masjid di Kedah mengenakan bayaran sehingga RM500 untuk solat jenazah. Menurut kenyataan yang disebarkan, waris terpaksa meminjam wang dan menunggu derma sebelum jenazah dapat diuruskan sepenuhnya.

Laporan ini menimbulkan kekeliruan dan kemarahan ramai, khususnya kerana solat jenazah merupakan sebahagian daripada fardu kifayah iaitu kewajipan agama yang sepatutnya ditegakkan oleh komuniti tanpa beban kewangan besar terhadap waris.

Kenyataan sebenar

Menafikan dakwaan bahawa beliau menyokong caj tinggi untuk urusan jenazah, Mufti Wilayah Persekutuan, Datuk Ahmad Fauwaz Fadzil menegaskan bahawa kenyataan asalnya ditokok-tambah dan disalah interpretasi. Beliau menjelaskan bahawa:

  • Solat jenazah itu sendiri tidak memerlukan bayaran upah seperti servis berbayar, kerana ia adalah ibadah yang dilaksanakan oleh umat Islam demi kewajipan fardu kifayah.
  • Walau bagaimanapun, kos pengurusan jenazah, seperti pemanduan van, jurumandi, kain kafan dan operasi jenazah, memang ada dan boleh diambil “kos upah asas” oleh pihak pengurusan jenazah.

Beliau menegaskan bahawa tidak wajar menjadikan solat jenazah sebagai “perniagaan pahala” yang membebankan waris dalam keadaan sedih dan dukacita.

Perspektif syariah & etika pengurusan jenazah

Dalam Islam, pengurusan jenazah merupakan tanggungjawab bersama umat (fardu kifayah) dan tidak sepatutnya dijadikan ladang keuntungan semata-mata.

Para ulama menegaskan prinsip “sadd az-zari’ah” iaitu menutup pintu kepada kemudaratan apabila amalan pengurusan jenazah cuba dikomersialkan dengan caj tinggi. Jika tindakan ini menyusahkan dan membebankan waris, ia boleh dianggap menyimpang daripada niat syariah menjaga kemuliaan jenazah.

Di samping itu, Mufti Wilayah menggalakkan agar masjid dan institusi pengurusan jenazah menggunakan “tabung khairat jenazah” atau kutipan sedekah untuk menampung kos urusan jenazah, terutama bagi waris yang tidak berkemampuan, supaya tidak berlaku beban bayaran secara langsung pada keluarga.

Isu transaksi & beban moral terhadap waris

Sekiranya waris terpaksa meminjam atau mencari dana segera demi menampung caj pengurusan jenazah, ia boleh memberikan tekanan emosi tambahan semasa waktu duka.

Ada juga tanggapan dalam masyarakat bahawa institusi telah menukar ibadah sosial umat Islam (seperti menolong pengurusan jenazah) menjadi satu bentuk perniagaan. Ia sesuatu yang sangat bertentangan dengan semangat ukhuwah dan tanggungjawab bersama dalam Islam.

Masyarakat juga risau bahawa amalan “upah solat jenazah” boleh mencemari niat ibadah dan membaca doa menjadi transaksi komersial, bukan semata bentuk ibadah kasih terhadap jenazah.

Fatwa & pandangan amalan Islam lain berkaitan kos jenazah

Beberapa pejabat agama negeri dan mufti telah menyatakan bahawa pengurusan jenazah perlu dijalankan dengan penuh amanah dan ketelusan. Sebagai contoh:

  • Mufti Selangor dalam Taudhih al-Hukmi menegaskan bahawa pengurusan jenazah wajar disegerakan dan tidak wajar ditangguhkan atas sebab mencari keuntungan.
  • Jabatan Agama Islam Wilayah Persekutuan (JAWI) telah melaksanakan program pengurusan jenazah percuma untuk golongan asnaf, mualaf atau waris yang tidak berkemampuan.

Ini menunjukkan bahawa amalan pengurusan jenazah secara berinfak dan tabung derma adalah satu solusi syariah yang lebih adil berbanding mengenakan caj tinggi untuk urusan selain solat jenazah.

Kepentingan sokongan komuniti & kesedaran ummah

Isu ini bukan sekadar masalah kewangan, tetapi juga ujian akhlak umat Islam. Komuniti dan pengurusan masjid perlu menyemak semula dasar pengurusan jenazah:

  • Menyediakan tabung khairat atau kutipan amal khusus untuk pengurusan jenazah.
  • Menjamin ketelusan dalam pecahan kos (mandi, van, kafan, imam, pemandu, dsb).
  • Mengurangkan beban waris semasa masa sedih dengan memberi kemudahan pembayaran atau subsidi melalui wakaf / dana masjid.
  • Mendidik masyarakat bahawa solat jenazah adalah satu ibadah yang mulia, bukan komoditi yang boleh “dibayar”.

Perbahasan mengenai solat jenazah kena bayar mencerminkan isu yang lebih besar: adakah urusan jenazah Islam semakin dikomersialkan?

Mufti Wilayah Persekutuan, Datuk Ahmad Fauwaz Fadzil, memberikan penjelasan jelas bahawa solat jenazah itu sendiri tidak patut dibayar sebagai upah komersial.

Namun, beliau juga mengiktiraf bahawa pengurusan jenazah mempunyai komponen kos dan memberi kelonggaran kepada caj asas jika diurus dengan telus dan bertanggungjawab.

Sebagai umat Islam, kita perlu menuntut supaya urusan jenazah dijalankan dengan penuh amanah, adil dan waris tidak dibebani beban kewangan yang tidak wajar.

Masjid dan institusi agama harus mempermudah urusan agar ibadah ini tetap suci dan tidak berubah menjadi beban dunia.

Artikel berkaitan: Pengurusan Jenazah dalam Islam: Panduan dan Proses yang Dihormati

Ikuti kami, Waktu Solat Malaysia di semua platform untuk dapatkan lebih banyak info bermanfaat:

Facebook: https://www.facebook.com/waktusolatmsia

Instagram: https://www.instagram.com/waktusolatmy

WhatsApp Channel: https://whatsapp.com/channel/0029Va9S1HR6xCSNywYivK28

Telegram: https://t.me/waktusolat_my

TikTok: https://www.tiktok.com/@waktusolatmy

Threads: https://www.threads.com/@waktusolatmy

Sebagai penambahbaikan, kami ingin mendengar maklum balas anda tentang portal, artikel dan topik di Waktu Solat Malaysia. Sila luangkan sedikit masa untuk mengisi borang maklum balas di sini: https://forms.gle/cKnytmoA25T33hth9. Terima kasih atas sokongan anda!

Artikel Berkaitan