Tak Pernah Bersetubuh Selepas Nikah Kemudian Bercerai, Ada Iddah Atau Tidak?

Ada perkahwinan yang berakhir sebelum sempat pasangan menikmati kehidupan sebagai suami isteri.

Walaupun akad nikah telah berlangsung, ada keadaan tertentu pasangan tak pernah bersetubuh sebelum perceraian berlaku.

Dalam situasi sebegini, ramai tertanya-tanya apakah wanita tersebut masih perlu menjalani tempoh ‘iddah seperti wanita yang diceraikan selepas hidup bersama.

Persoalan ini penting kerana hukum ‘iddah bukan semata-mata bergantung kepada status seseorang sebagai isteri, tetapi turut mengambil kira keadaan yang berlaku sepanjang perkahwinan.

Justeru, bagi pasangan yang tak pernah bersetubuh sebelum perceraian, terdapat ketetapan khusus yang perlu difahami agar tidak tersalah dalam melaksanakan hukum Allah SWT.

Tak Pernah Bersetubuh, Adakah Masih Wajib ‘Iddah?

Jika seorang wanita diceraikan selepas akad nikah tetapi tak pernah bersetubuh dengan suaminya, maka pada asasnya dia tidak mempunyai ‘iddah.

Ketetapan ini berdasarkan firman Allah SWT dalam Surah al-Ahzab, ayat 49:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَكَحْتُمُ الْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ فَمَا لَكُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ عِدَّةٍ تَعْتَدُّونَهَا ۖ فَمَتِّعُوهُنَّ وَسَرِّحُوهُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا

Maksudnya: “Wahai orang-orang yang beriman, apabila kamu berkahwin dengan perempuan-perempuan yang beriman, kemudian kamu ceraikan mereka sebelum kamu menyentuhnya, maka tiadalah kamu berhak terhadap mereka mengenai sebarang ‘iddah yang kamu boleh hitungkan masanya. Oleh itu, berilah mereka mutaah dan lepaskanlah mereka dengan cara yang sebaik-baiknya.”

Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan turut menjelaskan bahawa menurut pandangan Mazhab al-Syafi‘i, wanita yang diceraikan sebelum berlaku persetubuhan tidak mempunyai ‘iddah.

Ini bermakna, status tak pernah bersetubuh sebelum perceraian membawa kesan hukum yang berbeza berbanding perceraian selepas pasangan melakukan hubungan kelamin.

Tak Pernah Bersetubuh, Bekas Suami Boleh Rujuk Atau Tidak?

Apabila perceraian berlaku dalam keadaan isteri tak pernah bersetubuh dengan suaminya, perceraian tersebut merupakan ba’in sughra.

Kesannya, bekas suami tidak mempunyai hak untuk melakukan rujuk dalam tempoh tertentu kerana memang tiada tempoh ‘iddah yang perlu ditunggu.

Jika kedua-duanya kemudian berubah fikiran dan mahu kembali membina rumah tangga, mereka tidak boleh sekadar melafazkan rujuk seperti pasangan yang mengalami talak raj‘i.

Sebaliknya, mereka perlu melalui akad nikah baharu dengan memenuhi rukun dan syarat pernikahan yang ditetapkan syarak.

Hal ini menunjukkan bahawa seseorang yang tak pernah bersetubuh dengan pasangan sebelum diceraikan tidak berada dalam kedudukan yang sama seperti wanita yang diceraikan selepas persetubuhan dari sudut hukum rujuk.

Tak Pernah Bersetubuh, Bagaimana Pula Dengan Mahar?

Perkara lain yang perlu diberi perhatian ialah mahar atau mas kahwin.

Ketiadaan ‘iddah tidak bermakna semua hak kewangan wanita selepas perceraian turut gugur.

Jika mahar telah ditetapkan dalam akad nikah dan perceraian berlaku sebelum persetubuhan, wanita tersebut berhak menerima separuh daripada mahar yang telah ditetapkan.

Allah SWT berfirman dalam Surah al-Baqarah, ayat 237:

وَإِنْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ وَقَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيضَةً فَنِصْفُ مَا فَرَضْتُمْ

Maksudnya: “Dan jika kamu menceraikan mereka sebelum kamu menyentuh mereka, padahal kamu telah menetapkan bagi mereka suatu mahar, maka mereka berhak mendapat separuh daripada mahar yang telah kamu tetapkan.”

Justeru, jangan disamakan isu tak pernah bersetubuh dengan bermaksud wanita tidak mempunyai sebarang hak selepas perceraian.

Jika mahar telah ditentukan, hukum berkaitan mahar perlu dilihat secara khusus.

Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan turut menjelaskan bahawa wanita yang diceraikan sebelum persetubuhan dan telah ditetapkan mas kahwin mendapat separuh daripada mas kahwin tersebut.

Tak Pernah Bersetubuh, Adakah Masih Ada Hak Mutaah?

Selain mahar, terdapat pula persoalan mengenai mutaah, iaitu pemberian sagu hati kepada wanita yang diceraikan.

Allah SWT menyebut mengenai perkara ini dalam Surah al-Ahzab, ayat 49 dengan perintah supaya wanita yang diceraikan sebelum persetubuhan diberikan mutaah dan dilepaskan dengan cara yang baik.

Namun, isu mutaah tidak boleh diputuskan secara mudah dengan mengatakan setiap wanita yang tak pernah bersetubuh pasti mendapat atau tidak mendapat mutaah.

Keadaannya perlu dilihat berdasarkan fakta akad, termasuk sama ada mahar telah ditetapkan atau tidak serta pandangan hukum yang terpakai.

Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan menjelaskan antara keadaan yang termasuk dalam perbahasan mutaah ialah wanita yang diceraikan sebelum persetubuhan sedangkan mas kahwin tidak disebut ketika akad.

Oleh itu, hak berkaitan mahar dan mutaah hendaklah dibezakan daripada persoalan ‘iddah.

Tak Pernah Bersetubuh Tidak Bermakna Semua Kes Sama

Walaupun hukum asasnya jelas, istilah tak pernah bersetubuh perlu difahami dengan tepat.

Menurut penjelasan Mazhab al-Syafi‘i yang dirujuk Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan, ‘iddah bukan hanya berkaitan persetubuhan dalam bentuk hubungan kelamin biasa.

Dalam keadaan tertentu, kemasukan mani suami ke dalam faraj juga boleh menyebabkan kewajipan ‘iddah walaupun tidak berlaku persetubuhan secara sempurna.

Justeru, seseorang tidak sepatutnya membuat keputusan hukum hanya berdasarkan dakwaan bahawa pasangan tak pernah bersetubuh tanpa memahami keadaan sebenar yang berlaku.

Untuk kes sebenar yang melibatkan perceraian, status perkahwinan, mahar, hubungan suami isteri atau tuntutan selepas perceraian, rujukan kepada pihak berautoriti seperti Mahkamah Syariah dan pejabat agama adalah langkah yang lebih selamat.

Ringkasan Hukum

Secara mudah, keadaan selepas perceraian boleh difahami seperti berikut:

Tak pernah bersetubuh sebelum cerai: Pada asasnya tiada ‘iddah.
Tiada ‘iddah: Bekas suami tidak mempunyai hak rujuk.
Mahu kembali bersama: Perlu akad nikah baharu.
Mahar telah ditetapkan: Wanita berhak mendapat separuh mahar jika diceraikan sebelum persetubuhan.
Mutaah: Bergantung pada keadaan dan perincian hukum, termasuk sama ada mahar telah ditetapkan.

Kesimpulannya, perkahwinan yang berakhir selepas pasangan tak pernah bersetubuh mempunyai hukum ‘iddah yang berbeza daripada perceraian selepas persetubuhan.

Allah SWT sendiri menjelaskan bahawa wanita yang diceraikan sebelum “disentuh” tidak mempunyai tempoh ‘iddah yang perlu dijalani.

Namun, ketiadaan ‘iddah tidak bermaksud semua hak selepas perceraian turut gugur.

Persoalan mahar, mutaah dan hak-hak lain perlu dilihat berdasarkan keadaan akad serta fakta kes.

Yang paling penting, jangan membuat kesimpulan sendiri dalam perkara berkaitan perceraian kerana ia melibatkan nasab, perkahwinan, hak kewangan dan masa depan seseorang.

Jika berdepan kes sebenar, dapatkan pengesahan daripada pihak berautoriti supaya keputusan yang dibuat benar-benar selaras dengan hukum syarak dan undang-undang yang berkuat kuasa.

Semoga Allah SWT memberikan kefahaman yang benar kepada setiap pasangan dalam menghadapi ujian rumah tangga dan mengurniakan jalan terbaik apabila sesuatu perkahwinan terpaksa berakhir.

Sumber: Peguam Syarie Izzat Rahim, Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan

Ikuti kami, Waktu Solat Malaysia di semua platform untuk dapatkan lebih banyak info bermanfaat:

Facebook: https://www.facebook.com/waktusolatmsia

Instagram: https://www.instagram.com/waktusolatmy

X: https://x.com/WaktuSolatMsia

WhatsApp Channel: https://whatsapp.com/channel/0029Va9S1HR6xCSNywYivK28

Telegram: https://t.me/waktusolat_my

TikTok: https://www.tiktok.com/@waktusolatmy

Threads: https://www.threads.com/@waktusolatmy

YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCNBD0UlKUCbUHm-VmXWozEw

Muat turun aplikasi Waktu Solat Malaysia melalui App Store atau Play Store hari ini.

Waktu Solat Malaysia memperkenalkan Kotak Luahan, ruang selamat dan ‘anonymous’ untuk anda berkongsi pertanyaan, keresahan, pengetahuan atau pandangan berkaitan agama dan kehidupan.

Luahkan di: https://www.waktusolat.digital/kotak-luahan/

Kerana kadang-kadang, meluah itu membuat hati rasa lega!

Sekiranya anda ada maklum balas anda tentang portal, artikel dan topik di Waktu Solat Malaysia, hantar ke: https://forms.gle/cKnytmoA25T33hth9.