Penubuhan Bank Susu Ibu Tidak Dibenarkan, Apa Sebabnya? Ini Penjelasan Fatwa

Isu bank susu ibu merupakan satu topik Fiqh Kontemporari yang memerlukan perhatian serius di dalam masyarakat demi memastikan kebajikan bayi yang memerlukan dapat diselaraskan tanpa mengabaikan aspek kesucian keturunan mengikut syariat Islam.

Pasti tersentuh sanubari seorang ibu tatkala melihat bayi pramatang atau anak yang kehilangan ibunda tercinta bergelut mendapatkan nutrien terbaik.

Justeru, kefahaman mendalam mengenai cadangan penubuhan bank susu ibu amat penting agar setiap langkah perubatan sentiasa berada di bawah naungan keredaan Allah SWT.

Keperihalan Keperluan Nutrien Bayi Dan Isu Bank Susu Ibu

Secara umumnya, susu ibu merupakan makanan fitrah terbaik yang mengandungi nutrien tiada tandingan serta amat berkesan mengurangkan risiko penyakit usus necrotising enterocolitis (NEC) dalam kalangan bayi pramatang.

Namun begitu, cadangan mewujudkan bank susu ibu secara komersial atau terbuka menimbulkan kebimbangan di kalangan ilmuwan Islam kerana ia melibatkan proses pengumpulan dan pengagihan cecair tubuh yang mempunyai implikasi hukum keluarga (munakahat).

Hukum Dan Keputusan Fatwa Mengenai Penubuhan Bank Susu Ibu

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia (Kali Ke-97 pada tahun 2011) bersama Jabatan Mufti Negeri Selangor dan Negeri Sembilan telah memutuskan bahawa penubuhan bank susu ibu adalah TIDAK DIBENARKAN.

Larangan terhadap penubuhan bank susu ibu ini berpandukan kepada beberapa alasan utama:

Memelihara Nasab: Bertepatan dengan Maqasid Syariah bagi memelihara keturunan daripada percampuran nasab yang tidak jelas.
Risiko Perkaitan Mahram: Meminum susu daripada bank susu ibu boleh mewujudkan ikatan mahram susuan yang mengharamkan perkahwinan tanpa disedari.
Tiada Keadaan Darurat: Keperluan rawatan bayi masih belum mencapai tahap darurat (Darurah) yang mengancam maslahat awam secara menyeluruh.

Penetapan ini selari dengan pandangan jumhur fuqaha bahawa penyusuan secara tidak langsung tetap mengikat hukum mahram bersandarkan athar riwayat Abu Dawud daripada Ibn ‘Abbas R.Anhuma:

لَا رِضَاعَ إِلَّا مَا شَدَّ الْعَظْمَ وَأَنْبَتَ اللَّحْمَ

“La rida’a illa ma syaddal-‘azma wa ambatal-lahm.“

Maksud: “Hukum penyusuan tidak berlaku (secara syarak), melainkan yang dapat menguatkan tulang dan menumbuhkan daging.” (Riwayat Abu Daud)

Pandangan Ulama Dan Kaedah Fiqh Berhubung Bank Susu Ibu

Meskipun terdapat ulama kontemporari seperti Syeikh Dr. Yusuf al-Qaradhawi yang memberi kelonggaran bersyarat atas dasar maslahat am, majoriti institusi fatwa antarabangsa seperti Majma’ al-Fiqh al-Islami tetap mengharamkan penubuhan bank susu ibu.

Ulama menekankan bahawa keraguan dalam isu nasab wajib dielakkan bersandarkan kaedah Fiqh yang masyhur:

الْيَقِينُ لَا يُزَالُ بِالشَّكِّ

“Al-yaqinu la yuzalu bis-syakk.“

Maksud: “Keyakinan tidak boleh dihilangkan dengan keraguan.”

Oleh kerana status asal seorang bayi adalah bukan mahram kepada wanita ajnabi, sebarang percampuran cecair di bank susu ibu yang menimbulkan syak tidak boleh dijadikan hujah untuk menetapkan hukum mahram.

Solusi Syarak Tanpa Perlu Penubuhan Bank Susu Ibu

Bagi menyelesaikan masalah ibu yang tidak mempunyai susu mencukupi atau menghidap penyakit kronik, Majlis Fatwa Kebangsaan memberi jalan keluar yang patuh syariah tanpa bergantung pada bank susu ibu.

Ibu-ibu yang berhasrat untuk menderma susu kepada bayi yang memerlukan adalah digalakkan melakukannya secara sukarela dengan memastikan kedua-dua keluarga saling mengenali antara satu sama lain bagi mengelakkan kekeliruan berhubung hubungan susuan pada masa hadapan.

Dalam masa yang sama, setiap penyusuan hendaklah direkodkan dengan teliti, termasuk bilangan dan maklumat berkaitan penyusuan, bagi memastikan status hubungan susuan dapat dikenal pasti sekiranya mencukupi lima kali penyusuan yang mengenyangkan menurut pandangan Mazhab Syafi‘e.

Selain itu, ibu bapa perlu memastikan anak yang menerima susu tersebut mengetahui susur galur keluarga ibu susuan apabila membesar kelak agar hubungan kekeluargaan, batas pergaulan, hukum mahram serta larangan perkahwinan yang timbul akibat hubungan susuan dapat dipelihara dengan sebaik-baiknya, sekali gus mengelakkan kekeliruan dan menjaga keharmonian silaturahim antara kedua-dua keluarga.

Panduan Praktikal Menangani Isu Penyusuan Bayi

Bagi memastikan ikhtiar rawatan bayi sentiasa memenuhi tuntutan agama tanpa memerlukan bank susu ibu, beberapa langkah ikhtiar harian wajar dipraktikkan:

Mengajukan permohonan pendermaan susu secara terus (direct donor) melalui ikatan ukhuwah jiran atau saudara-mara yang dipercayai.
Merekodkan nama penderma dan jumlah susuan di dalam buku kesihatan bayi bagi rujukan perkahwinan di masa depan.
Berunding dengan pakar perubatan Islam untuk kaedah alternatif penyusuan yang selamat.
Melazimi doa memohon petunjuk (Allahumma alhimna rusydana) agar sentiasa dipelihara daripada kesilapan.

Kesimpulannya, larangan penubuhan bank susu ibu adalah langkah pencegahan (Sadd al-Zari’ah) demi memelihara kesucian nasab umat Islam.

Peliharalah ketakwaan dan kefahaman syariat kita agar kehidupan harian sentiasa dilimpahi keberkatan daripada Allah SWT.

Sumber: Dr Zulkifli Al-Bakri

Ikuti kami, Waktu Solat Malaysia di semua platform untuk dapatkan lebih banyak info bermanfaat:

Facebook: https://www.facebook.com/waktusolatmsia

Instagram: https://www.instagram.com/waktusolatmy

X: https://x.com/WaktuSolatMsia

WhatsApp Channel: https://whatsapp.com/channel/0029Va9S1HR6xCSNywYivK28

Telegram: https://t.me/waktusolat_my

TikTok: https://www.tiktok.com/@waktusolatmy

Threads: https://www.threads.com/@waktusolatmy

YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCNBD0UlKUCbUHm-VmXWozEw

Muat turun aplikasi Waktu Solat Malaysia melalui App Store atau Play Store hari ini.

Waktu Solat Malaysia memperkenalkan Kotak Luahan, ruang selamat dan ‘anonymous’ untuk anda berkongsi pertanyaan, keresahan, pengetahuan atau pandangan berkaitan agama dan kehidupan.

Luahkan di: https://www.waktusolat.digital/kotak-luahan/

Kerana kadang-kadang, meluah itu membuat hati rasa lega!

Sekiranya anda ada maklum balas anda tentang portal, artikel dan topik di Waktu Solat Malaysia, hantar ke: https://forms.gle/cKnytmoA25T33hth9